Als je aan het eerste oorlogsjaar denkt, hoor je de Stuka. In Polen, Noorwegen en Frankrijk vloog hij voor de tanks uit als artillerie die binnen enkele minuten overal kon zijn. Hij rolde op zijn rug, dook bijna loodrecht op een brug of geschutstelling af en liet zijn bom op enkele honderden meters hoogte los. De Stuka was traag en werd boven Engeland uit de lucht geschoten zodra de beschermende jagers verdwenen. Aan het Oostfront bleef hij echter tot de laatste oorlogsdag vliegen. Eén jaar lang veranderde hij de manier waarop oorlog werd gevoerd.
410 km/hTopsnelheidup to 1,800 kgBommenlast
2· WAAROM HET ERTOE DEED
Nauwkeurigheid dankzij de duik, niet dankzij een bomvizier
Een bommenwerper die in 1939 gewoon rechtuit vloog, miste zijn doel met honderden meters. De Stuka deed het anders. De piloot keek door rode lijnen op zijn cockpitkap (voor 60°, 75° en 80°) en dook recht op het doel af. De bom vertrok dus al in de richting van het doel en kwam binnen enkele tientallen meters terecht. Zo kon een groep Stuka's een brug uitschakelen waar de hele artillerie naast had geschoten.
Uit een verticale duik met 550 km/h weer horizontaal komen vergt ongeveer 6 g. Dat is genoeg om het zicht van een piloot grijs te laten worden. Daarom nam de Stuka het optrekken over. Zodra de piloot op de bomknop drukte, begon het vliegtuig via de trim van het hoogteroer automatisch uit de duik te komen. Een contacthoogtemeter liet op de ingestelde afwerphoogte een lampje branden. Die hoogte kon tot ongeveer 450 meter worden ingesteld, want lager was er onvoldoende ruimte om weer horizontaal te komen.
4· WAAROM HET ERTOE DEED
Alleen sterk bij luchtoverwicht
Met 400 km/h en een vast landingsgestel was de Stuka een makkelijke prooi voor een Spitfire of een Hurricane. Tijdens de Slag om Engeland was zijn rol overdag in het Westen daarom binnen enkele weken uitgespeeld. Aan het Oostfront behield de Luftwaffe langer het luchtoverwicht en bleef de Stuka actief. De Ju 87 G kreeg twee 37 mm-kanonnen en werd, in goede handen, het doeltreffendste antitankvliegtuig van de oorlog.
5· DE MOTOR
Een omgekeerde V12 die ook ondersteboven bleef lopen
Bij de Jumo 211 hangen de twaalf cilinders onder de krukas, dus de V staat op zijn kop. Dat gaf de piloot beter zicht over de neus en maakte ruimte voor wapens en uitlaten. Voor een duikbommenwerper telde iets anders nog zwaarder: deze motor had vanaf het begin brandstofinjectie. Een motor met carburator hapert of valt stil als het vliegtuig op zijn rug rolt, want dan loopt de vlotterkamer leeg. De Stuka rolde bij elke aanval op zijn rug. Verder had de motor een compressor met twee versnellingen: één voor laag, één voor hoog. Dat is de eenvoudigste manier om een motor ook in ijle lucht genoeg te laten ademen.
Junkers Jumo 211J · omgekeerde V-12 · 35,0 L · directe injectie · compressor met twee snelheden · 1.400 pk
Bommen voor de aanval, mitrailleurs voor de terugweg
De Stuka B droeg één bom van 250 kg onder de romp en vier van 50 kg onder de vleugels. De latere D nam één bom van 1.000 kg mee. De twee voorwaarts gerichte mitrailleurs vuurden samen ongeveer 0,5 kg kogels per seconde, weinig voor een jager. De schutter achterin had een dubbele mitrailleur tegen achtervolgende jagers. De beroemde sirene bestond uit een klein propellertje met een fluit op elke poot en kostte 20 tot 25 km/h aan snelheid. Veel bemanningen verwijderden haar daarom. De Ju 87 G verruilde de bommen voor twee 37 mm-kanonnen met zes granaten per kant en werd ingezet tegen tanks.
7· PROBEER HET
Zijn motor, interactief: 1.400 pk in steeds ijlere lucht
In het lab zie je wat de Jumo 211J doet als de lucht ijler wordt. Het vermogen daalt met de hoogte en springt weer omhoog wanneer de compressor naar zijn hoge stand schakelt. De snelheid van het vliegtuig volgt dezelfde lijn. Omdat de Stuka zijn duik meestal rond 4.000 m begon en zelden hoger vloog, waren twee compressorstanden voldoende.
Uitlezing
Vermogen1.253 pk
Per motor1.253 pk
Ware luchtsnelheid410 km/h
Dienstplafond7.300 m
Een vereenvoudigd model, geijkt op het opgegeven vermogen en de topsnelheid. Het gaat om de vorm van de curve, niet om de derde decimaal.
Tijdlijnen · WO2-vliegtuigen · ga dieper · Junkers Ju 87 Stuka
Hoe duikbombarderen werkt1939
Richt het hele vliegtuig op het doel, laat de bom los en overleef het optrekken. Dat laatste deed de machine voor je.
500–600 km/h·60–90°·6 g, automatisch·~450 m
01Het idee
Een duik van 80° vanaf 4.000 m, loslaten op 450 m, en dan optrekken met 6 g. Dat optrekken alleen al kost 400 m hoogte.
Een bom die uit horizontale vlucht wordt losgelaten, behoudt de voorwaartse snelheid van het vliegtuig en volgt een lange boog. Een kleine fout in snelheid of timing veroorzaakt daardoor een grote afwijking op de grond. Bij een steile duik beweegt de bom bij het loslaten al in de richting van het doel, waardoor die fout veel kleiner wordt. Vervolgens moet het vliegtuig van bijna recht omlaag weer naar horizontale vlucht draaien. Dat vergt hoogte en veroorzaakt hoge g-krachten. Als de piloot de manoeuvre verkeerd inschat, raakt het toestel de grond.
02Waarom het ertoe doet
Hoe de duik in elkaar zit
Duikremmen onder de vleugel hielden de Stuka op 500 tot 600 km/h, zodat hij niet sneller ging dan de vleugels aankonden. Op de cockpitkap stonden rode lijnen voor 60°, 75° en 80°. De piloot legde zo'n lijn op de horizon en wist dan zijn duikhoek. De bom hing aan een beugel die hem naar buiten zwaaide, langs de propeller, en zo vertrok hij precies in de richting waarin de piloot keek.
03Waarom het ertoe doet
Optrekken kost 400 meter
Voor een bocht met snelheid v en een belasting van n g geldt een straal r = v²/(g(n−1)). Bij 550 km/h en 6 g is dat ongeveer 480 meter. Van een duik van 80° naar horizontale vlucht draaien kost daarmee ongeveer 400 meter hoogte. De contacthoogtemeter werd daarom ingesteld om rond 450 meter een waarschuwingslampje te laten branden. Volgens de berekening zou het vliegtuig bij een lagere afwerphoogte de grond raken voordat het weer horizontaal vloog.
04Waarom het ertoe doet
De piloot werd dit niet toevertrouwd
Bij 6 g wordt het zicht van een zittende piloot eerst grijs en vervolgens zwart. Sommige piloten raakten volledig buiten bewustzijn. Daarom activeerde de bomknop ook het automatische optrekken. Via de trim van het hoogteroer trok het vliegtuig zichzelf uit de duik terwijl de piloot bijkwam. Dit was een vroeg voorbeeld van een machine die een manoeuvre overnam omdat een mens die niet betrouwbaar kon uitvoeren.
05Probeer het
De duik, interactief
Kies de duikhoek, de snelheid en het aantal g bij het optrekken. Je ziet waar de bom terechtkomt en hoeveel hoogte het vliegtuig nodig heeft om weer omhoog te komen.
Uitlezing
Straal van het optrekken476 m
Hoogte verloren bij het optrekken393 m
Laagste punt57 m
Val van de bom2,7 s, 73 m vooruit
Boven ongeveer 5 g wordt het zicht van de piloot grijs. Daarom begon het optrekken automatisch zodra hij op de bomknop drukte. In het model ondervindt de bom geen luchtweerstand, waardoor echte bommen iets eerder neerkwamen dan de simulatie aangeeft.