Als je aan het eerste oorlogsjaar denkt, hoor je de Stuka. In Polen, Noorwegen en Frankrijk vloog hij voor de tanks uit als artillerie die binnen enkele minuten overal kon zijn. Hij rolde op zijn rug, dook bijna loodrecht op een brug of geschutstelling af en liet zijn bom op enkele honderden meters hoogte los. De Stuka was traag en werd boven Engeland uit de lucht geschoten zodra de beschermende jagers verdwenen. Aan het Oostfront bleef hij echter tot de laatste oorlogsdag vliegen. Eén jaar lang veranderde hij de manier waarop oorlog werd gevoerd.
~383 km/hTopsnelheid (B-2)500 kgBomlading (B-2)
2· WAAROM HET ERTOE DEED
Nauwkeurigheid dankzij de duik, niet dankzij een bomvizier
Horizontale bommenwerpers van 1939 misten met honderden meters. Een Stuka-piloot legde het doel achter rode lijnen op zijn cockpitkap bij 60°, 75° en 80° en dook erop af: de bom verliet het vliegtuig al gericht op het doel, zodat het grootste deel van de afstandsfout van horizontaal bombarderen verdween. Een goede bemanning kon een bom binnen tientallen meters leggen; in het gevecht, met luchtafweer, wolken, een bewegend doel en een gehaaste afworp, waren de missers groter. Toch was dit de reden dat een squadron een brug kon uitschakelen die de hele artillerie had gemist.
Uit een verticale duik met 550 km/h weer horizontaal komen vergt ongeveer 6 g. Dat is genoeg om het zicht van een piloot grijs te laten worden. Daarom nam de Stuka het optrekken over. Zodra de piloot op de bomknop drukte, begon het vliegtuig via de trim van het hoogteroer automatisch uit de duik te komen. Een contacthoogtemeter liet op de ingestelde afwerphoogte een lampje branden. Die hoogte kon tot ongeveer 450 meter worden ingesteld, want lager was er onvoldoende ruimte om weer horizontaal te komen.
4· WAAROM HET ERTOE DEED
Alleen sterk bij luchtoverwicht
Met 400 km/h en een vast landingsgestel was de Stuka een makkelijke prooi voor een Spitfire of een Hurricane, en de Slag om Engeland maakte binnen weken een einde aan zijn dagcarrière in het Westen. In het Oosten, waar de Luftwaffe langer het luchtoverwicht hield, ging hij door, en vanaf 1943 werd de met kanonnen bewapende Ju 87 G in ervaren handen een gevaarlijke tankjager, al is moeilijk vast te stellen hoeveel tanks hij werkelijk uitschakelde: de claims uit de oorlog liepen ver vooruit op wat op de grond werd bevestigd.
5· DE MOTOR
Een omgekeerde V12 die ook ondersteboven bleef lopen
Bij de Jumo 211 hangen de twaalf cilinders onder de krukas, dus de V staat op zijn kop. Dat gaf de piloot beter zicht over de neus en maakte ruimte voor wapens en uitlaten. Voor een duikbommenwerper telde iets anders nog zwaarder: deze motor had vanaf het begin brandstofinjectie. Een motor met carburator hapert of valt stil als het vliegtuig op zijn rug rolt, want dan loopt de vlotterkamer leeg. De Stuka rolde bij elke aanval op zijn rug. Verder had de motor een compressor met twee versnellingen: één voor laag, één voor hoog. Dat is de eenvoudigste manier om een motor ook in ijle lucht genoeg te laten ademen.
Ju 87 B (1939): Junkers Jumo 211D · omgekeerde V-12 · 35,0 L · directe injectie · compressor met twee standen · 1.200 PS · Ju 87 D (1941): Jumo 211J, 1.400 PS
Bommen voor de aanval, mitrailleurs voor de terugweg
De Stuka B droeg één bom van 250 kg onder de romp en vier van 50 kg onder de vleugels; de latere D nam één bom van 1.000 kg mee. Zijn twee voorwaartse mitrailleurs vuurden samen ongeveer 0,5 kg kogels per seconde af, niets naar jagermaatstaven, en de schutter achterin had één MG 15 voor de jagers die zouden komen, vanaf het D-model een dubbele MG 81Z. De beroemde sirene, een kleine door een propeller aangedreven fluit op elke poot, kostte 20 tot 25 km/h en de bemanningen haalden hem vaak weg. De Ju 87 G ruilde de bommen in voor twee 37 mm-kanonnen met wolfraamkerngranaten, zes schoten per kant, en ging op tankjacht.
7· PROBEER HET
De duik, live: hoek, snelheid, g en het optrekken
Kies de duikhoek, de snelheid die de remmen vasthouden, de g bij het optrekken en de afworphoogte. Het lab tekent waar de bom terechtkomt en hoeveel lucht het herstel opeet, en laat zien waarom de contacthoogtemeter nooit lager dan ongeveer 450 m werd ingesteld.
Uitlezing
Straal van het optrekken476 m
Hoogte verloren bij het optrekken393 m
Laagste punt57 m
Val van de bom2,7 s, 73 m vooruit
Boven ongeveer 5 g wordt het zicht van de piloot grijs. Daarom begon het optrekken automatisch zodra hij op de bomknop drukte. In het model ondervindt de bom geen luchtweerstand, waardoor echte bommen iets eerder neerkwamen dan de simulatie aangeeft.
8· HET LAB
Vermogen, wapens en bereik: dezelfde drie modellen voor alle tien
Vermogen tegen de hoogte uit het type compressor, schotgewicht tegenover de andere negen, en Breguet-bereik met de afwegingen voor pantser en afwerptank. Vereenvoudigde modellen, elk geschaald op de gepubliceerde cijfers van dit vliegtuig, zodat de vormen eerlijk zijn en de derde decimaal niet.
Op 4.000 m: 1.074 pk in totaal, ware luchtsnelheid 383 km/h.
Uitlezing
Vermogen1.074 pk
Per motor1.074 pk
Ware luchtsnelheid383 km/h
Dienstplafond8.000 m
Een vereenvoudigd model, geijkt op het opgegeven vermogen en de topsnelheid. Het gaat om de vorm van de curve, niet om de derde decimaal.
Tijdlijnen · WO2-vliegtuigen · ga dieper · Junkers Ju 87 Stuka
Hoe duikbombarderen werkt1939
Richt het hele vliegtuig op het doel, laat de bom los en overleef het optrekken. Dat laatste deed de machine voor je.
500–600 km/h·60–90°·6 g, automatisch·~450 m
01Het idee
Een duik van 80° vanaf 4.000 m, loslaten op 450 m, en dan optrekken met 6 g. Dat optrekken alleen al kost 400 m hoogte.
Een bom die uit horizontale vlucht wordt losgelaten, behoudt de voorwaartse snelheid van het vliegtuig en volgt een lange boog. Een kleine fout in snelheid of timing veroorzaakt daardoor een grote afwijking op de grond. Bij een steile duik beweegt de bom bij het loslaten al in de richting van het doel, waardoor die fout veel kleiner wordt. Vervolgens moet het vliegtuig van bijna recht omlaag weer naar horizontale vlucht draaien. Dat vergt hoogte en veroorzaakt hoge g-krachten. Als de piloot de manoeuvre verkeerd inschat, raakt het toestel de grond.
02Waarom het ertoe doet
Hoe de duik in elkaar zit
Duikremmen onder de vleugel hielden de Stuka op 500 tot 600 km/h, zodat hij niet sneller ging dan de vleugels aankonden. Op de cockpitkap stonden rode lijnen voor 60°, 75° en 80°. De piloot legde zo'n lijn op de horizon en wist dan zijn duikhoek. De bom hing aan een beugel die hem naar buiten zwaaide, langs de propeller, en zo vertrok hij precies in de richting waarin de piloot keek.
03Waarom het ertoe doet
Optrekken kost 400 meter
Voor een bocht met snelheid v en een belasting van n g geldt een straal r = v²/(g(n−1)). Bij 550 km/h en 6 g is dat ongeveer 480 meter. Van een duik van 80° naar horizontale vlucht draaien kost daarmee ongeveer 400 meter hoogte. De contacthoogtemeter werd daarom ingesteld om rond 450 meter een waarschuwingslampje te laten branden. Volgens de berekening zou het vliegtuig bij een lagere afwerphoogte de grond raken voordat het weer horizontaal vloog.
04Waarom het ertoe doet
De piloot werd dit niet toevertrouwd
Bij 6 g wordt het zicht van een zittende piloot eerst grijs en vervolgens zwart. Sommige piloten raakten volledig buiten bewustzijn. Daarom activeerde de bomknop ook het automatische optrekken. Via de trim van het hoogteroer trok het vliegtuig zichzelf uit de duik terwijl de piloot bijkwam. Dit was een vroeg voorbeeld van een machine die een manoeuvre overnam omdat een mens die niet betrouwbaar kon uitvoeren.
05Probeer het
De duik, interactief
Kies de duikhoek, de snelheid en het aantal g bij het optrekken. Je ziet waar de bom terechtkomt en hoeveel hoogte het vliegtuig nodig heeft om weer omhoog te komen.
Uitlezing
Straal van het optrekken476 m
Hoogte verloren bij het optrekken393 m
Laagste punt57 m
Val van de bom2,7 s, 73 m vooruit
Boven ongeveer 5 g wordt het zicht van de piloot grijs. Daarom begon het optrekken automatisch zodra hij op de bomknop drukte. In het model ondervindt de bom geen luchtweerstand, waardoor echte bommen iets eerder neerkwamen dan de simulatie aangeeft.