De Merlin was een 27-liter V12 die in 1936 voor het eerst draaide en 1.030 pk leverde — en de oorlog beëindigde met meer dan 2.000 pk uit dezelfde cilinderinhoud. Zijn echte genialiteit zat achter de cilinders: een compressor, uiteindelijk met twee trappen en een intercooler, die de motor lucht van zeeniveaudichtheid voedde op hoogtes waar rivalen naar adem hapten. Hij dreef de Spitfire, Hurricane, Mosquito, Lancaster en Mustang aan — en is de reden dat de luchtoorlog überhaupt op grote hoogte werd uitgevochten.

Een motor is een luchtpomp: zijn vermogen wordt bepaald door de zuurstof die hij elke seconde kan inademen, en op 9 km bevat de lucht amper een derde van de zuurstof op zeeniveau. Een motor zonder drukvulling verzwakt gewoon zodra hij klimt — de machine is perfect, de lucht is leeg. Wie een motor daarboven aan het ademen kon houden, had de strijd in handen.

Een compressor perst de dunne buitenlucht terug tot druk op zeeniveau. Zo blijft het volle vermogen behouden tot de kritische hoogte: de hoogte waarop de compressor niet harder kan persen. Stanley Hookers opnieuw ontworpen compressor met twee trappen en intercooler uit 1942 tilde dat plafond kilometers hoger. Daardoor kon de Merlin 61 in de Spitfire Mk IX plots op gelijke voet vechten met de Fw 190, op hoogtes waar de oude motor naar adem hapte.

Laaddruk wordt begrensd door kloppen, niet door de compressor. Dus hoeveel vermogen de Merlin mocht leveren, hing net zozeer af van de brandstof als van de techniek. Toen 87-octaan plaatsmaakte voor 100- en later 150-octaanbrandstof, mocht dezelfde 27 liter steeds meer laaddruk krijgen: 1.030 pk werd 1.600, en later 2.000+. Het vermogen groeide door te veranderen wat er in de tank ging.

Het probleem van de Merlin en zijn antwoord in één grafiek: schuif de hoogteregelaar, schakel tussen compressortrappen en zie hoe het volle vermogen standhoudt tot de kritische hoogte. Met de tweede trap verplaats je het hele gevecht naar grotere hoogte.