Ford Model T-motor1908

De motor van de Model T was niet krachtig, geavanceerd of mooi — hij was maakbaar, bij miljoenen. Vier cilinders gegoten als één goedkoop gietijzeren blok onder een afneembare kop, 20 pk bij een lui tempo van 1.600 tpm, gekoeld door vanzelf circulerend water en gevoed door zwaartekracht. Tussen 1908 en 1927 bouwde Ford er zo'n vijftien miljoen van, en de gereedschappen en fabrieken die ze maakten, werden het sjabloon voor het maken van al het andere.

Concurrenten bewerkten cilinders één voor één en schroefden ze aan elkaar. Door alle vier in één blok te gieten met een afneembare kop, werd de motor drastisch goedkoper om te bouwen — en kon een boer de kop met simpel handgereedschap lichten en zijn eigen kleppen slijpen. Elke massamotor wordt sindsdien in één geheel gegoten.

De motor was ontworpen rond verwisselbare onderdelen en, vanaf 1913, de lopende band: elke zuiger past in elk blok, zonder handwerk, zonder vakman. Precisie werd een eigenschap van de fabriek in plaats van de monteur — een idee dat de auto met een eeuw overleefde.

Benzinestations bestonden in 1908 nauwelijks, dus bleef de Model T flexibel: een door de bestuurder verstelbare mengselknop op het dashboard en een milde compressieverhouding van 4,5 : 1 lieten hem benzine, petroleum of zelfgestookte ethanol verzwelgen. Geen brandstofpomp — zwaartekracht; geen waterpomp — thermosifon. Minder onderdelen die stuk konden gaan, waar dan ook op aarde.

De mengselknop van de Model T, als schuifregelaar: sleep van een roetrijk mengsel naar een mengsel dat al te mager is om nog goed te ontsteken, en zie hoe vermogen en zuinigheid elk op een ander punt pieken — het afstellen dat elke bestuurder op het gehoor deed, decennia voordat een computer het voor hem overnam.