Otto's stille motor1876

In 1876 bouwde Nicolaus Otto bij de Deutz-fabriek nabij Keulen een gasmotor die zijn mengsel eerst samenperste voordat hij het ontstak — en hij liep zo soepel naast de ratelende motoren van die tijd dat hij de bijnaam 'stille motor' kreeg. Hij leverde ongeveer drie pk bij 180 tpm, stond vastgeschroefd op een werkplaatsvloer en werd gevoed via de stadsgasleiding in de muur. Er werden er meer dan dertigduizend van verkocht, en zijn viertaktcyclus is nog altijd de hartslag van vrijwel elke benzinemotor op aarde.

Oudere gasmotoren zogen hun mengsel naar binnen en staken het aan bij atmosferische druk — amper vier procent van de warmte uit de brandstof werd omgezet in arbeid. Otto perste het mengsel eerst samen tot een fractie van zijn volume, zodat de verbranding tegen een zuiger duwde die daadwerkelijk weerstand bood. Het rendement verdrievoudigde ruwweg, en de compressieverhouding is nog altijd het eerste getal waar een motorontwerper voor vecht.

Zuigen, persen, knallen, blazen — elke taak krijgt zijn eigen volledige zuigerslag. Maar één slag op de vier levert vermogen; de opgeslagen energie van het vliegwiel draagt de machine door de andere drie heen. Die strikte taakverdeling maakte verbranding beheersbaar, bouwbaar en eindeloos opschaalbaar — van brommer tot Le Mans.

Een stoominstallatie had een ketel, een stoker en een uur voorbereidingstijd nodig. De Otto-motor startte in enkele minuten en was per paardenkracht te koop, niet per stookhuis — kleine werkplaatsen konden zich eindelijk überhaupt een motor veroorloven. Zijn eigen ingenieurs, Gottlieb Daimler en Wilhelm Maybach, vertrokken al snel om hem te verkleinen, sneller te maken en op wielen te zetten: binnen tien jaar was de viertaktmotor mobiel, en werd de auto onvermijdelijk.

Eén cilinder, de vier slagen, live: laat hem draaien, zet hem stil, of sleep de krukas zelf door de cyclus — en let op hoe vaak er eigenlijk helemaal niets duwt.